Schizofrenie

De moeder van Lance luistert naar stemmen in haar hoofd, die haar zeggen wat ze moet doen. Haar ziekte heeft een naam, schizofrenie. Hieronder vind je meer informatie over deze ernstige ziekte.

Hoe herken je schizofrenie?

Schizofrenie herkennen is niet altijd gemakkelijk. Je kunt het vaak niet aan de buitenkant zien en het kan een tijd duren voordat de symptomen zichtbaar worden. Mensen die de ziekte hebben, kunnen of willen niet onder woorden brengen waar ze last van hebben. Bovendien uit de ziekte zich bij geen twee mensen op dezelfde manier. Toch zijn er tal van signalen die op schizofrenie kunnen duiden. Misschien merkt je dat je familielid, partner, vriend of kennis:
· op voor anderen onbegrijpelijke manier angstig of in de war is
· er niet in slaagt om in werk, studie of hobby te presteren wat er normaal gesproken van hem of haar verwacht kan worden
· op een vreemde manier praat, soms ook met nieuwe, zelfverzonnen woorden
· beweert stemmen te horen of praat met denkbeeldige, voor anderen niet werkelijk aanwezige personen
· verhalen ophangt over complotten of geheime organisaties en daarin soms het eigen gezin of de partner betrekt
· vreemd loopt of beweegt, op zo'n manier dat anderen zich er ongemakkelijk bij voelen
· mensen in de omgeving afschrikt of irriteert door de manier waarop hij of zij zichzelf verwaarloost
· onvoorspelbare woede-uitbarstingen heeft
· de hele dag in bed ligt, maar 's nachts door het huis spookt of in de stad ronddwaalt
· zichzelf kwaad dreigt te doen
· geen vriend(inn)en maakt of hooguit korte, oppervlakkige contacten heeft
· zegt iemand anders te zijn
· zegt dat anderen gedachten uit zijn/haar hoofd trekken of er juist gedachten inbrengen.
Herken je dit? Dan bestaat er een gerede kans dat sprake is van schizofrenie. Een op de honderd mensen lijdt aan deze ernstige psychiatrische ziekte. Zelf zullen zij niet snel om hulp vragen. Dat zullen die 99 anderen moeten doen. Vraag bij Ypsilon hoe!

Wat is schizofrenie?

Oorzaak, behandeling en gevolgen
Schizofrenie is een ernstige psychiatrische ziekte waaraan bijna een op de honderd mensen lijdt. De ziekte komt voor in alle lagen van de bevolking en treft net zo veel mannen als vrouwen. Meestal openbaart schizofrenie zich voor het eerst in de leeftijd van zestien tot zesentwintig jaar. Schizofrenie heeft niet, zoals nog vaak wordt gedacht, te maken met 'een gespleten persoonlijkheid'.

De oorzaak
Het optreden van schizofrenie is voor een deel erfelijk bepaald; in de ene familie komt schizofrenie meer voor dan in de andere. Vroeger werd wel gezegd dat schizofrenie aan de opvoeding lag. Een verhoogde kwetsbaarheid voor stress speelt een belangrijke rol bij het ontstaan van een psychose. Naast spanningsvolle situaties zijn ook andere omgevingsinvloeden van belang. Welke dat precies zijn is niet helemaal bekend, maar men denkt aan problemen tijdens de zwangerschap of rond de geboorte. Ook is bekend dat er sprake is van een stoornis in bepaalde chemische stoffen in de hersenen, die medeverantwoordelijk zijn voor de verwerking van informatie.

De psychotische periode en daarna
Schizofrenie kenmerkt zich door het optreden van psychoses. Dit zijn perioden waarin het contact met de realiteit ernstig is verstoord. Iemand kan erg in de war en angstig zijn, last hebben van hallucinaties en/of waandenkbeelden hebben. Zo kan iemand stemmen horen, denken dat hij Jezus is of bijvoorbeeld het idee hebben dat hij achtervolgd wordt. Een psychose kan enkele weken of maanden duren. Sommige mensen zijn maar één keer psychotisch, anderen hebben er regelmatig of zelfs continu last van. Psychotische verschijnselen kunnen lang doorwerken, al lijken ze meer naar de achtergrond verdwenen. In zo'n periode nemen andere verschijnselen de overhand. De patiënt heeft bijvoorbeeld wel weer contact met de realiteit, maar kan zich erg 'leeg', somber en moe voelen. Er is sprake van emotionele vervlakking en verlies van initiatief. Inmiddels is bekend dat het gebruik van hasj de kans op een psychose verhoogt.

De behandeling
Schizofrenie is vooralsnog niet te genezen, maar doorgaans wel te behandelen. Bij de behandeling speelt medicatie een grote rol. De meest voorgeschreven medicijnen zijn antipsychotica en anti-Parkinsonmiddelen (tegen de bijwerkingen van antipsychotica). Naast medicijnen is goede voorlichting en steun aan de patiënt en familie van groot belang. Verder moet de patiënt geholpen worden om het dagelijkse leven weer aan te kunnen.

De gevolgen
Voor elke patiënt zijn de gevolgen verschillend, maar vrijwel altijd zijn ze ingrijpend. Studie, relatie, hobby's, dagelijkse bezigheden - alles blijkt plotseling minder vanzelfsprekend dan voorheen. Toekomstverwachtingen moeten worden bijgesteld, maar hoeven niet te worden opgegeven. Waar anderen geleidelijk aanlopen tegen de grenzen van wat haalbaar is, worden mensen met schizofrenie in één klap met hun beperkingen geconfronteerd; idealen moeten plaatsmaken voor een reëler perspectief. Dat kost tijd, vraagt om aanpassingsvermogen en om een omgeving die begrip toont voor de problemen die daar onlosmakelijk mee zijn verbonden. Voor die omgeving is de ziekte eveneens ingrijpend. Uit onderzoek blijkt dat bij heel wat Ypsilonleden de zorgen voor het zieke familielid het leven grotendeels gaan beheersen. Naarmate de ziekte langer duurt, gaan de belasting en de verantwoordelijkheid vaak zwaarder drukken.

Met dank aan:

Copyright: Ypsilon
Bron: www.schizofrenieplein.nl/yps3.htm
Datum: Fri Jul 9 18:05:35 2004
website: www.ypsilon.org

Hieronder vind je een krantenartikel over schizofrenie. Dit gaat er vooral over hoe je bijtijds kan helpen door de juiste medicijnen, vooral bij jonge mensen.

Jagen op de volgende psychose

Jagen op de volgende psychose. Een schizofrene patiënt moet vooral voor terugvallen worden behoed Voortekenen van een psychose worden steeds eerder herkend, waarna begeleiding en medicatie wonderen kunnen doen.

De oorzaken van schizofrenie zijn voorlopig nog niet vast te stellen', zegt de psychiater dr.D. Linszen. 'En voor de ziekte bestaat nog geen afdoende behandeling, Het is misschien wel mogelijk de risicogroepen al op jonge leeftijd op te sporen. Maar dan moet je deze mensen ook iets te bieden hebben, In onze kliniek zijn wij daarmee een heel eind op weg.'

Linszen is hoofd van de Adolescenten kliniek van het Academisch Medisch centrum (AMC) in Amsterdam. Schizofrenie noemt hij 'een raadselachtige ziekte die goed te behandelen is'. Die behandeling is de afgelopen 'jaren veel effectiever geworden. Linszen was een van de vele sprekers afgelopen week op het congres van het European College of Neuropsychopharmacology. Op het congres stond wetenschappelijk onderzoek naar geneesmiddelen tegen schizofrenie centraal. Werd in de jaren zeventig de ziekte nog vooral behandeld met psychotherapie, omdat de oorzaak in gezin en samenleving zou liggen, nu richt onderzoek zich op het ontwikkelen van medicijnen en beeldvormende technieken als MRI-scans, naast psychosociale hulpverlening. Het zoeken naar een schizo-gen wordt voortgezet. Van de wereldbevolking lijdt 1 procent aan deze hersenziekte. Als een van de ouders aan schizofrenie lijdt, is die kans 10 procent dat een nakomeling het ook krijgt. Het komt vaker voor bij jongens dan bij meisjes, bij wie het meestal ook minder ernstig verloopt. Drie van de tien patiënten beschadigen zichzelf en een op de tien maakt een einde aan het leven. In Nederland zijn 150 duizend schizofreniepatiënten. De ziekte openbaart zich bij jonge mensen tussen de achttien en dertig jaar, vaak rond het achttiende levensjaar. Waarom dat zo is, is niet bekend. Gedacht wordt aan een verstoring in de rijping van de hersenen in de puberteit, maar ook aan de grote verandering in een periode waarin jongeren voor eerst op eigen benen moeten leren staan. Schizofrenie is een verstoring van de samenwerking tussen denken en voelen. De patiënt toont geen emotie, hij legt geen contacten met anderen, zwijgt, is en verzorgt zichzelf niet goed. Hij kan zich moeilijk concentreren en is vaak geïsoleerd. Tijdens een psychotische periode creëert de patiënt zijn eigen werkelijkheid, hij hoort stemmen, heeft wanen en hallucinaties. Hij droomt overdag. Psychoses zijn met medicijnen goed te behandelen. De bijwerkingen van deze antipsychotica zijn echter zo heftig dat patiënten om die reden hun medicijnen soms niet regelmatig innemen.

Bijwerkingen kunnen Parkinson-achtige verschijnselen zijn zoals een star gezicht, een verkrampt lichaam en cognitieve stoornissen. Clozapine, een goed werkend medicijn, veroorzaakt een daling van het aantal witte bloedlichaampjes die in de jaren zeventig soms tot de dood leidde. Een andere dosering en bloedcontrole kunnen die bijwerkingen grotendeels wegnemen. 'De pil met de goede werking van clozapine zonder de bijwerkingen komt eraan', zegt Linszen. Medicatie kan soms een nieuwe psychose voorkomen. En dat is ontwettend belangrijk, vindt Linszen. 'Na een psychose kan de patiënt enorm achterop raken, zowel geestelijk als lichamelijk. De kans op blijvende schade is bovendien groot en een relaps (terugval) komt vaak voor. 'Bij slechts 15 procent van de patiënten blijft het bij een psychose. Maar een patiënt is pas na drie tot vijf jaar enigszins uit de gevarenzone.' Vast staat dat een kleine meerderheid van de schizofrene patiënten een psychose kan voelen aankomen. Linszen. 'Bij vier van de tien gaat het om een acute situatie, maar bij de anderen zijn er eerst negatieve symptomen of zelfs lichte psychotische verschijnselen. De patiënt hoort stemmen, maar twijfelt nog of die echt zijn. Ze hebben zichzelf nog onder controle.’ Bij deze patiënten kan snel handelen wellicht een psychose voorkomen. Ook jongeren met negatieve symptomen die nog niet psychotisch zijn, zou je een adequate behandeling moeten aanbieden, vindt Linszen. Gedacht wordt aan psychosociale hulp of medicatie.

De afgelopen jaren hebben wij nieuwe behandelmethoden ontwikkeld en die ook wetenschappelijk onderzocht. Door een intensieve begeleiding de eerste vijftien maanden na een eerste of tweede psychose, kan bij 85 procent een nieuwe psychose worden voorkomen. Ouders of naaste familieleden worden als bondgenoten bij de behandeling betrokken. Dat is een groot verschil met de jaren zeventig, toen het gezin mede als oorzaak van schizofrenie werd gezien. De verwanten kunnen zorgen dat medicijnen worden ingenomen en bewerkstelligen dat er een stabiele en rustige leefomgeving is.

Bovendien moet er continuïteit zijn in de zorg. 'Een schizofreniepatiënt die opgenomen is geweest, moet niet een zoektocht hoeven maken langs allerlei hulpverleners. 'Helaas bleek een groot deel na die vijftien maanden toch weer psychotisch te worden. Reden waarom in een nieuw onderzoek patiënten nu drie jaar worden begeleid. De geïntegreerde behandeling van jonge schizofrene patiënten bleek goed aan te sluiten bij een ontwikkeling in Melbourne, Australië. Daar probeerden onderzoekers van het Early Psychosis Prevention and Intervention Centre in Melbourne, onder leiding van Alison Yung, voortekenen van een eerste psychose te vinden om risicogroepen te signaleren. Er werd een voorlichtingscampagne op middelbare scholen georganiseerd met video en posters, waar informatie werd gegeven over de ziekte. Van de groep jongeren die zich daarin herkende en zich meldde, bleek 20 procent binnen twintig maanden een psychose te ontwikkelen. Dat is veel meer dan de 1 procent van de bevolking die aan die ziekte leidt. Met een combinatie van testen bleek later zelfs bij de helft van de jongeren die zich hadden gemeld, een psychose te kunnen worden voorspeld. Risicogroepen zijn jongeren van wie een ouder, broer of zus aan schizofrenie lijdt, bij wie er al sprake is van negatieve symptomen of milde psychotische verschijnselen, of die al een kortdurende vorm van hallucinatie of wanen hebben gehad. Scoort iemand op ten minste twee punten en geven een concentratietest en een MRI-scan ook aanwijzingen, dan zijn de voorspellingen nog beter. Linszen is van mening dat deze Australische ontdekking van enorm belang is. Want als een psychose kan worden voorspeld, dan kan deze zeer ernstige stoornis misschien worden voorkomen, en heel misschien kan dan zelfs iets van een oorzaak worden ontdekt. Melbourne en Amsterdam zijn daarom een coalitie aangegaan, zegt Linszen. De Australiërs hebben ervaring met vroege opsporing en wij hebben al onderzoek gedaan naar de beste behandelmethode voor jonge schizofrene patiënten. Yung komt eind oktober naar Amsterdam. Het Praeventiefonds heeft drie miljoen gulden ter beschikking gesteld voor de vroege opsporing en behandeling van jonge schizofrenen. 'Wij hopen dat het aantal mensen dat opnieuw een terugval krijgt - nu vier van de tien- flink kan worden verminderd. Het nieuwe onderzoek - het VORS-project (Vroegtijdige Onderkenning van Riskante Symptomen) - gaat eind dit jaar van start en richt zich op jongeren tussen de 16 en 26 jaar.' Maar alle problemen zijn nog niet opgelost. Er zijn nog te veel fout-positieve meldingen van jongeren die niets mankeren. 'Die jaag je de schrik om het hart. Ze kunnen gaan denken dat ze ook aan schizofrenie lijden. De methode moet dan ook nog verder worden verfijnd.'

Suzanne Baart
De Volkskrant